Ketojenik Diyet Nedir?

Ketojenik diyet; yüksek yağ, düşük karbonhidrat ve yeterli protein içeren bir beslenme modelidir. Bu diyette temel amaç, karbonhidrat alımını minimum seviyeye indirerek vücudu ketozis adı verilen metabolik duruma sokmaktır. Ketojenik oran (KO), beslenme planındaki yağ miktarının; protein ve karbonhidrat toplamına oranı olarak hesaplanır. Bu oranlardaki değişiklikler ketojenik diyetin farklı türlerini oluşturur.

Ketojenik Diyet Türleri

1. Standart Ketojenik Diyet (SKD) En yaygın uygulanan modeldir. Çok düşük karbonhidrat, orta düzey protein ve yüksek yağ içerir.

Ortalama dağılım: %75 yağ %20 protein %5 karbonhidrat

2. Döngüsel Ketojenik Diyet (DKD) Belirli günlerde yüksek karbonhidrat alımını içeren bir modeldir. Genellikle 5 gün ketojenik beslenme, ardından 2 gün yüksek karbonhidrat tüketimi şeklinde uygulanır.

3. Hedefli Ketojenik Diyet (HKD) Özellikle spor yapan kişiler için uygundur. Antrenman öncesi veya sonrası kontrollü karbonhidrat tüketimine izin verir.

4. Yüksek Proteinli Ketojenik Diyet Standart modele benzer ancak protein oranı daha yüksektir.

Ortalama dağılım: %60 yağ %35 protein %5 karbonhidrat

Döngüsel ve hedefli modeller genellikle sporcular ve vücut geliştiriciler tarafından tercih edilirken, en yaygın uygulanan model Standart Ketojenik Diyet’tir.

Ketojenik Diyetin Zayıflamaya Etkisi

Karbonhidrat alımının ciddi şekilde azaltılması, metabolizmanın enerji kaynağı olarak yağa yönelmesini sağlar. Karaciğer, yağları keton cisimlerine dönüştürür ve vücut bu ketonları enerji olarak kullanmaya başlar. Bu süreçte yağ yakımı artar ve kilo kaybı hızlanabilir.

Yapılan bazı çalışmalarda, ketojenik diyet uygulayan bireylerin düşük yağlı ve kalori kısıtlı diyetlere kıyasla daha fazla kilo verdiği görülmüştür. Ayrıca trigliserit seviyelerinde düşüş ve HDL (iyi kolesterol) düzeylerinde artış gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, ketojenik diyetin diyabet, epilepsi ve bazı nörolojik hastalıklar üzerinde olumlu etkileri olabileceğine dair çalışmalar da bulunmaktadır. Ancak bu durumlar için mutlaka uzman kontrolü gereklidir.

Uzun Süreli Ketojenik Diyet Uygularken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ketojenik diyette meyve, tahıl ve bazı sebzelerin kısıtlanması nedeniyle vitamin ve mineral eksiklikleri oluşabilir.

Özellikle: D vitamini Kalsiyum Çinko Bakır Selenyum Fosfor seviyeleri takip edilmelidir.

Gerekli durumlarda, karbonhidrat içeriği düşük multivitamin takviyeleri tercih edilmelidir. Takviye kullanımı mutlaka doktor veya beslenme uzmanı kontrolünde olmalıdır.

Ketojenik Diyette Uyulması Gereken Kurallar

• Diyet planı dışına çıkılmamalıdır.
• Porsiyon kontrolü için yiyecekler tartılmalıdır.
• Öğün saatlerine dikkat edilmelidir.
• Günlük sıvı tüketimi ihmal edilmemelidir.
• Doktor önerisi olmadan ilaç ve takviye kullanılmamalıdır.
• Ürün etiketleri dikkatle okunmalı, gizli karbonhidratlara karşı bilinçli olunmalıdır.

Ketojenik Diyette Kaçınılması Gereken Besinler

• Şekerli gıdalar (kek, bisküvi, meyve suyu, şeker vb.)
• Buğday ve tahıl ürünleri (ekmek, makarna, pirinç, mısır gevreği)
• Şeker oranı yüksek meyveler
• Baklagiller (mercimek, nohut, kuru fasulye vb.)
• Kök sebzeler (patates, pancar vb.)
• “Diyet” ibareli işlenmiş ürünler Şeker içeren soslar (örneğin ketçap)
• Yüksek karbonhidratlı alkollü içecekler
• İşlenmiş bitkisel yağlar

Ketojenik diyette omega-3 bakımından zengin, sağlıklı yağ kaynakları tercih edilmelidir.